Ο Αυτισμός είναι μια νευροβιολογική αναπτυξιακή διαταραχή, η οποία υπάρχει καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου. Αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου συνόλου διαταραχών, γνωστού ως Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ). Τα βασικά χαρακτηριστικά του εντοπίζονται στη μειωμένη κοινωνική αλληλεπίδραση και επικοινωνία, καθώς και στην εμφάνιση επαναλαμβανόμενων, στερεότυπων συμπεριφορών.
Η λέξη «αυτισμός» έχει τις ρίζες της στην ελληνική λέξη «εαυτός». Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1943 από τον Dr. Leo Kanner, προκειμένου να περιγράψει συμπεριφορές παιδιών που χαρακτηρίζονταν από απουσία έκφρασης προσώπου και “βύθιση” στον δικό τους, προσωπικό κόσμο.
Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται αυξητική τάση στα ποσοστά διάγνωσης. Σήμερα, υπολογίζεται ότι 1 στα 50 άτομα διαγιγνώσκεται με αυτισμό. Εμφανίζεται συχνότερα στα αγόρια (σε αναλογία 4:1 σε σχέση με τα κορίτσια) και συναντάται σε όλες τις κοινωνικές, εθνικές και φυλετικές ομάδες.
Οι Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος μπορούν συνήθως να διαγνωστούν με αξιοπιστία γύρω στην ηλικία των τριών ετών. Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα και η κλινική πρακτική εστιάζουν στην όσο το δυνατόν πιο πρώιμη ανίχνευση.
Συχνά, οι ίδιοι οι γονείς είναι οι πρώτοι που παρατηρούν μια ασυνήθιστη συμπεριφορά ή μια απόκλιση από τα τυπικά αναπτυξιακά ορόσημα. Κάποιοι γονείς αναφέρουν ότι το παιδί τους φαινόταν “διαφορετικό” από τη γέννησή του, ενώ άλλοι περιγράφουν μια πορεία όπου το παιδί αναπτυσσόταν τυπικά, αλλά στην πορεία άρχισε να χάνει κάποιες από τις δεξιότητες που είχε ήδη κατακτήσει (όπως η βλεμματική επαφή ή οι πρώτες λέξεις).
Ο αυτισμός δεν είναι ένα "λάθος" του συστήματος, αλλά ένας διαφορετικός, μοναδικός τρόπος να αντιλαμβάνεται κανείς τον κόσμο. Στόχος μας δεν είναι να αλλάξουμε το ποιο είναι το παιδί, αλλά να του δώσουμε τα κατάλληλα εργαλεία για να ανθίσει.
Πού οφείλεται ο Αυτισμός;
Ο αυτισμός έχει ισχυρή γενετική βάση, αν και η γενετική του υπόβαθρο είναι εξαιρετικά πολύπλοκο. Τα αίτια είναι πολυπαραγοντικά και δεν υπάρχει μια ενιαία, σαφής εικόνα για το τι ακριβώς τον προκαλεί. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι διάφορες υποθέσεις που κατά καιρούς έχουν συνδέσει τον αυτισμό με τα παιδικά εμβόλια, στερούνται παντελώς επιστημονικών αποδείξεων.
Ποια είναι τα Διαγνωστικά Κριτήρια;
- Ελλείμματα στην Κοινωνική Επικοινωνία & Αλληλεπίδραση.
- Περιορισμένα & Επαναλαμβανόμενα Πρότυπα Συμπεριφοράς.
Η έγκυρη διάγνωση γίνεται από ειδικούς ιατρούς (Παιδοψυχίατρο, Αναπτυξιολόγο Παιδίατρο, Νευρολόγο) με τη χορήγηση ειδικών τεστ.
Σύμφωνα με το Διεθνές Στατιστικό Εγχειρίδιο των Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5), τα βασικά κριτήρια περιλαμβάνουν:
Μειωμένη κοινωνική-συγκινησιακή αμοιβαιότητα: Από απλή δυσκολία στην έναρξη μιας συζήτησης, μέχρι περιορισμένο μοίρασμα συναισθημάτων ή παντελή απουσία κοινωνικής διάδρασης.
Δυσκολίες στη μη λεκτική επικοινωνία: Απουσία βλεμματικής επαφής, δυσκολία στην κατανόηση και χρήση χειρονομιών ή εκφράσεων του προσώπου.
Δυσκολία στη δημιουργία σχέσεων: Προβλήματα στην προσαρμογή σε κοινωνικά πλαίσια, απουσία ενδιαφέροντος για συνομηλίκους ή δυσκολία συμμετοχής σε “φανταστικό παιχνίδι”.
Στερεοτυπίες: Επαναλαμβανόμενες κινήσεις (π.χ. φτερούγισμα χεριών), επαναλαμβανόμενη χρήση αντικειμένων (π.χ. παράταξη παιχνιδιών στη σειρά) ή ηχολαλία (επανάληψη λέξεων/φράσεων).
Εμμονή στη ρουτίνα: Έντονη δυσφορία σε μικρές αλλαγές στο πρόγραμμα, άκαμπτα τελετουργικά (π.χ. το παιδί πρέπει να ακολουθεί καθημερινά την ίδια ακριβώς διαδρομή).
Περιορισμένα ενδιαφέροντα: Ισχυρή προσκόλληση σε συγκεκριμένα αντικείμενα ή θέματα, με υπερβολική ένταση.
Αισθητηριακές ιδιαιτερότητες: Υπερβολική ή μειωμένη αντίδραση σε ερεθίσματα (π.χ. ενόχληση σε συγκεκριμένους ήχους ή υφές, υπερβολικό άγγιγμα αντικειμένων, γοητεία με φώτα που αναβοσβήνουν).
Επίπεδα Βαρύτητας (DSM-5)
Το φάσμα του αυτισμού είναι ευρύ, γι’ αυτό και το DSM-5 κατηγοριοποιεί τις ανάγκες σε 3 επίπεδα λειτουργικότητας:
Επίπεδο 1 (Ανάγκη υποστήριξης): Το παιδί αντιμετωπίζει δυσκολίες στην κοινωνική επικοινωνία και τη διαχείριση αλλαγών, οι οποίες αν δεν υποστηριχθούν, δημιουργούν προβλήματα στην καθημερινότητα.
Επίπεδο 2 (Ανάγκη ενισχυμένης υποστήριξης): Εμφανή ελλείμματα στην επικοινωνία (ακόμα και με υποστήριξη). Η δυσκολία διαχείρισης της αλλαγής της ρουτίνας είναι συχνή και γίνεται αντιληπτή από τρίτους.
Επίπεδο 3 (Ανάγκη ιδιαίτερα ενισχυμένης υποστήριξης): Σοβαρά ελλείμματα επικοινωνίας. Η έναρξη κοινωνικών αλληλεπιδράσεων είναι πολύ περιορισμένη και υπάρχει εξαιρετική δυσφορία στην αλλαγή ασχολίας.
Στο «ΠΑΙΔΙΩΝ ΛΕΓΕΙΝ», είμαστε δίπλα σας. Οι εξειδικευμένοι θεραπευτές μας (Λογοθεραπευτές, Εργοθεραπευτές, Ειδικοί Παιδαγωγοί και Ψυχολόγοι) είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι να αναγνωρίζουν τα πρώιμα σημάδια. Μπορούν να αξιολογήσουν τις δεξιότητες του παιδιού, να σας κατευθύνουν για την ιατρική διερεύνηση εφόσον χρειαστεί, και να σχεδιάσουν ένα απολύτως εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης.
Αν παρατηρείτε κάτι που σας ανησυχεί στην ανάπτυξη του παιδιού σας, η έγκαιρη παρέμβαση είναι το πολυτιμότερο δώρο που μπορείτε να του κάνετε. Επικοινωνήστε μαζί μας για μια υπεύθυνη αξιολόγηση.
